Làm bài tập và tiểu luận: những lỗi khiến mất điểm oan

Ở hệ từ xa, phần điểm quá trình thường chiếm tỉ trọng đáng kể. Và đây là phần dễ mất điểm nhất — không phải vì khó mà vì những lỗi hoàn toàn tránh được.

Lỗi thứ nhất: không đọc kỹ yêu cầu

Nghe đơn giản nhưng đây là lỗi phổ biến nhất. Trước khi bắt tay làm, hãy đọc yêu cầu ba lần và trả lời:

• Đề bài yêu cầu làm gì — phân tích, so sánh, đánh giá, hay trình bày? Bốn động từ này đòi hỏi bốn kiểu bài khác nhau.
• Độ dài yêu cầu bao nhiêu?
• Có yêu cầu về số nguồn tham khảo không?
• Có tiêu chí chấm được công bố không?
• Nộp ở đâu, dưới định dạng gì, hạn khi nào?

Nếu có tiêu chí chấm, hãy đọc kỹ. Nhiều giảng viên công bố tiêu chí, và người đọc nó có lợi thế rõ rệt — bạn biết chính xác điểm nằm ở đâu.

Lỗi thứ hai: nộp muộn hoặc quên

Với người đi làm, đây là lỗi tốn kém nhất và cũng dễ tránh nhất.

• Ngay khi nhận đề cương học phần, ghi tất cả hạn nộp vào lịch có nhắc — nhắc trước ba ngày, không phải trước một ngày.
• Đặt hạn riêng cho mình sớm hơn hạn thật. Với người đi làm, tuần cuối luôn có rủi ro phát sinh việc gấp.
• Nộp thử trước hạn để phát hiện lỗi kỹ thuật — sai định dạng, file quá nặng, hệ thống không nhận.

Cấu trúc một bài tiểu luận

Khung cơ bản dùng được cho hầu hết môn:

• Mở đầu: nêu vấn đề, phạm vi, và bạn sẽ trình bày gì. Ngắn gọn.
• Nội dung chính: chia thành các mục có tiêu đề rõ ràng. Mỗi mục một ý.
• Kết luận: tóm lại và nêu nhận định của bạn.
• Danh mục tài liệu tham khảo theo đúng quy định.

Điểm quan trọng: bài tiểu luận không phải bản chép lại giáo trình. Giảng viên muốn thấy bạn hiểu và có nhận định riêng, dù nhận định đó đơn giản.

Cách thể hiện: sau khi trình bày một quan điểm, thêm một đoạn về việc bạn thấy nó áp dụng thế nào trong thực tế mà bạn biết. Đây chính là lợi thế của người đi làm.

Lỗi thứ ba: đạo văn không cố ý

Đây là lỗi có hậu quả nặng nhất, và nhiều người mắc mà không biết.

Vài nguyên tắc:

• Chép nguyên văn phải có dấu ngoặc kép và ghi nguồn. Chỉ ghi nguồn ở cuối câu mà không có ngoặc kép là chưa đủ.
• Diễn đạt lại phải thật sự — đọc, hiểu, gấp tài liệu lại, viết bằng cấu trúc câu của mình. Đổi vài từ vẫn bị coi là có vấn đề.
• Dùng ý tưởng của người khác phải ghi nguồn, kể cả khi không dùng chữ nào của họ.
• Không nộp lại bài cũ của chính mình cho học phần khác mà không ghi rõ.

Cách phòng hiệu quả nhất nằm ở khâu ghi chú: khi đọc tài liệu, luôn đánh dấu rõ đâu là câu chép nguyên và đâu là ý bạn tóm tắt. Rất nhiều trường hợp đạo văn không cố ý bắt nguồn từ việc ghi chú không phân biệt, rồi vài tuần sau tưởng đó là câu của mình.

Về việc chép của bạn cùng khoá

Cần nói rõ: trao đổi về bài là bình thường và có ích, nhưng nộp bài giống nhau là vi phạm với cả hai bên.

Nếu bạn học nhóm, hãy trao đổi về cách hiểu và cách tiếp cận, rồi mỗi người tự viết. Bài viết bằng lời của mỗi người sẽ khác nhau một cách tự nhiên.

Trích dẫn và tài liệu tham khảo

Hỏi rõ trường yêu cầu kiểu trích dẫn nào và làm đúng ngay từ bài đầu tiên. Vài lỗi hay bị trừ điểm:

• Danh mục không khớp với trích dẫn trong bài.
• Thông tin thư mục thiếu — thiếu năm, thiếu nhà xuất bản, thiếu tên tác giả.
• Trích dẫn nguồn không đáng tin — các trang web không rõ tác giả, không rõ nguồn gốc.

Ưu tiên nguồn học thuật — giáo trình, sách chuyên khảo, bài báo trên tạp chí — hơn các trang web thông thường.

Vài mẹo tiết kiệm thời gian

• Học cách dùng kiểu định dạng để tạo mục lục tự động ngay từ bài đầu. Nó tiết kiệm nhiều ngày ở giai đoạn khoá luận.
• Giữ một file ghi chú các nguồn bạn đã đọc kèm thông tin thư mục đầy đủ. Sau bốn năm bạn có một thư viện riêng.
• Đọc lại bài trước khi nộp. Nghe hiển nhiên nhưng nhiều lỗi nhỏ được phát hiện ở lượt đọc cuối.

Câu hỏi thường gặp