Nhóm ngành này có nhu cầu lớn: giáo viên đang dạy muốn chuẩn hoá trình độ, người làm trong ngành giáo dục muốn có bằng đúng chuyên môn, hoặc người muốn chuyển sang nghề dạy học.
Nhưng đây cũng là nhóm cần kiểm tra kỹ nhất trước khi đăng ký, vì việc dạy học có những quy định riêng.
Việc quan trọng nhất: kiểm tra điều kiện hành nghề
Đây là điều cần làm trước mọi thứ khác. Bằng cử nhân và điều kiện để được dạy học là hai chuyện khác nhau, và quy định về chuẩn trình độ giáo viên thay đổi theo thời kỳ.
Những gì cần xác minh:
- Với cấp học và môn học bạn nhắm tới, chuẩn trình độ hiện hành yêu cầu gì?
- Ngành đào tạo nào được chấp nhận cho vị trí đó?
- Hình thức đào tạo có được chấp nhận không?
- Ngoài bằng còn cần chứng chỉ hay điều kiện gì khác không?
Cách làm: lấy văn bản quy định gốc, đọc đúng câu chữ, và hỏi thêm phòng giáo dục hoặc bộ phận tổ chức cán bộ nơi bạn công tác. Xin trả lời bằng văn bản.
Đây là bước không được bỏ qua. Nếu bạn học một ngành mà nó không đáp ứng chuẩn cho vị trí bạn muốn, bốn năm đó không giải quyết được vấn đề của bạn.
Các hướng thường gặp
Sư phạm theo môn — đào tạo giáo viên cho một môn cụ thể. Đây là hướng dành cho người muốn dạy hoặc đang dạy môn đó.
Giáo dục tiểu học, giáo dục mầm non — đào tạo cho các cấp học cụ thể.
Quản lý giáo dục — không phải ngành sư phạm mà là ngành quản lý, hướng tới công tác quản lý trong nhà trường và cơ quan giáo dục.
Giáo dục học, tâm lý giáo dục — các hướng nghiên cứu và ứng dụng, không trực tiếp là đào tạo giáo viên.
Bốn nhóm này phục vụ mục tiêu khác nhau. Hãy xác định rõ mình cần nhóm nào trước khi so sánh trường.
Về phần thực hành
Đào tạo giáo viên có phần thực hành sư phạm mà không thay thế được bằng học trực tuyến: kiến tập, thực tập giảng dạy tại trường phổ thông.
Cần hỏi rõ:
- Phần thực tập tổ chức thế nào ở hệ từ xa?
- Thực tập ở đâu — có được thực tập tại nơi bạn đang công tác không?
- Kéo dài bao lâu và vào thời điểm nào?
- Ai đánh giá và theo tiêu chí gì?
Nếu bạn đang là giáo viên, việc thực tập tại chính trường mình có thể là lựa chọn thuận lợi — nhưng phải hỏi trước xem có được không.
Nếu một chương trình đào tạo giáo viên không nói rõ về phần thực hành, đó là điều đáng chú ý.
Lợi thế của người đang đi dạy
Nếu bạn đã đứng lớp, bạn có nhiều thứ mà sinh viên trẻ không có:
- Bạn ở trong bối cảnh thật. Các lý thuyết về phương pháp dạy học, tâm lý lứa tuổi, quản lý lớp — bạn đã sống qua chúng.
- Áp dụng ngay được. Những gì học tuần này dùng được vào tiết dạy tuần sau.
- Đề tài khoá luận có sẵn — một phương pháp bạn muốn thử nghiệm, một vấn đề trong lớp bạn quan sát được.
Về khoá luận
Hướng phổ biến: nghiên cứu tại chính trường bạn dạy. Vài lưu ý riêng cho nhóm ngành này:
- Xin phép ban giám hiệu trước khi thu thập dữ liệu.
- Nếu nghiên cứu có sự tham gia của học sinh, cần đặc biệt cẩn trọng: xin phép nhà trường và phụ huynh theo quy định, bảo mật thông tin, ẩn danh khi trình bày, và không để việc nghiên cứu ảnh hưởng tới quyền lợi học tập của các em.
- Nếu khảo sát đồng nghiệp, phải bảo đảm ẩn danh thật sự.
Về thời gian trong năm
Với giáo viên, lịch học nên tính theo năm học chứ không theo năm dương lịch:
- Giai đoạn cuối học kỳ và mùa thi là lúc bạn bận nhất — đừng đặt hạn nộp bài lớn vào đó.
- Kỳ nghỉ hè là khoảng thời gian quý nhất, nên dành cho phần nặng nhất.
- Hỏi trước xem các đợt tập trung của chương trình có trùng với lịch dạy không.
Một lưu ý cuối
Với nhóm ngành này, hãy dành thời gian kiểm tra kỹ trước khi đăng ký — chuẩn trình độ cho vị trí bạn nhắm tới, tên ngành, hình thức đào tạo, và cách tổ chức phần thực hành.
Một buổi kiểm tra trước rẻ hơn rất nhiều so với bốn năm học mà không giải quyết được mục tiêu.
Câu hỏi thường gặp
Việc quan trọng nhất cần kiểm tra là gì?
Chuẩn trình độ hiện hành cho cấp học và môn bạn nhắm tới, ngành đào tạo nào được chấp nhận, và hình thức đào tạo có được chấp nhận không.
Bằng cử nhân sư phạm là dạy học được ngay không?
Không nhất thiết. Bằng và điều kiện để được dạy học là hai chuyện khác nhau, và quy định về chuẩn trình độ giáo viên thay đổi theo thời kỳ.
Phần thực tập sư phạm tổ chức thế nào ở hệ từ xa?
Cần hỏi rõ: thực tập ở đâu, có được thực tập tại nơi đang công tác không, kéo dài bao lâu, ai đánh giá. Nếu chương trình không nói rõ thì đó là điều đáng chú ý.
Người đang đi dạy có lợi thế gì?
Ở trong bối cảnh thật nên hiểu lý thuyết nhanh hơn, áp dụng ngay được vào tiết dạy, và có sẵn đề tài khoá luận từ chính lớp học của mình.
Nghiên cứu có sự tham gia của học sinh cần lưu ý gì?
Xin phép nhà trường và phụ huynh theo quy định, bảo mật thông tin, ẩn danh khi trình bày, và không để việc nghiên cứu ảnh hưởng tới quyền lợi học tập của các em.
