Rất nhiều người học đại học từ xa ở tuổi ba mươi, bốn mươi, thậm chí muộn hơn. Câu hỏi có muộn không được hỏi thường xuyên, và câu trả lời phụ thuộc vào mục tiêu chứ không phụ thuộc vào tuổi.
Những lợi thế thật
- Bạn có bối cảnh để hiểu. Một khái niệm về quản trị, kế toán hay luật mà người mười tám tuổi phải học thuộc, bạn đã sống qua nó. Kiến thức gắn với trải nghiệm bám lâu hơn nhiều.
- Bạn biết mình cần gì. Điều này giúp không lãng phí thời gian vào những phần không quan trọng với mình.
- Động lực rõ ràng. Người trẻ học vì đó là con đường mặc định; bạn học vì có mục tiêu cụ thể. Động lực này bền hơn qua những giai đoạn chán.
- Kỷ luật đã hình thành. Bạn quen với việc hoàn thành công việc đúng hạn dù không ai giám sát.
- Đề tài khoá luận có sẵn. Sau nhiều năm làm nghề, bạn không thiếu vấn đề đáng nghiên cứu và có đường vào dữ liệu.
Những điểm cần bù
Thói quen học đã lâu không dùng. Ngồi đọc tài liệu, làm bài theo chuẩn, viết bài phân tích — những kỹ năng này rỉ sét sau nhiều năm.
Cách xử lý: chấp nhận rằng học kỳ đầu sẽ chậm hơn và đừng vì thế mà nản. Sau vài tháng nhịp sẽ về.
Công nghệ. Hệ thống học trực tuyến, nộp bài, tìm tài liệu. Không khó nhưng cần thời gian làm quen.
Cách xử lý: dành hẳn một buổi trước khi vào học để làm quen nền tảng, và đừng ngại hỏi.
Ngoại ngữ hoặc tin học nếu là điều kiện tốt nghiệp. Đây thường là rào cản lớn nhất với nhóm tuổi này.
Cách xử lý: kiểm tra yêu cầu ngay từ năm nhất và bắt đầu chuẩn bị sớm. Đây là mục cần nhiều thời gian nhất và là lý do phổ biến khiến người ta chậm tốt nghiệp.
Thời gian. Ở tuổi này bạn thường ở đỉnh trách nhiệm — công việc nặng nhất, con đang tuổi cần bố mẹ, có khi còn chăm cha mẹ già.
Cách xử lý: đây là điểm cần tính toán trung thực nhất trước khi quyết định.
Câu hỏi về mục tiêu
Đây là phần cần thành thật:
- Nếu để đáp ứng yêu cầu bằng cấp cho một vị trí — kiểm tra chính xác yêu cầu và thời điểm bạn cần có bằng, rồi tính ngược.
- Nếu để chuyển hướng nghề nghiệp — nói chuyện với người đang làm nghề đó và hỏi thẳng: ở tuổi tôi, với nền tảng này, cơ hội thực tế ra sao. Bằng cấp một mình hiếm khi đủ.
- Nếu để làm tốt hơn việc đang làm — đây là mục tiêu vững nhất, vì bạn hưởng lợi ngay trong quá trình học chứ không đợi tới lúc có bằng.
- Nếu vì mong muốn cá nhân — hoàn toàn chính đáng. Nhiều người học vì muốn hoàn thành một việc dang dở, hoặc vì muốn làm gương cho con. Nhưng hãy biết rõ đó là lý do, để không thất vọng khi tấm bằng không đổi được công việc.
Về cảm giác ngại
Nhiều người ở tuổi này ngại vì học cùng khoá với người trẻ hơn, hoặc vì thấy mình bắt đầu quá muộn.
Thực tế: lớp học hệ từ xa thường có độ tuổi rất đa dạng, và phần lớn người học đều đã đi làm. Bạn sẽ không phải người duy nhất ở tuổi mình.
Còn về việc bắt đầu muộn — bốn năm sẽ trôi qua dù bạn có học hay không. Câu hỏi chỉ là bốn năm sau bạn có tấm bằng đó hay không.
Nếu bạn có con đang đi học
Đây là điều nhiều người nhắc tới: việc cha mẹ đi học có tác động thật lên con cái.
Trẻ thấy cha mẹ ngồi vào bàn học buổi tối, thấy việc học là chuyện của cả đời chứ không chỉ của tuổi đi học. Đây là bài học không nói ra mà con nhận được.
Một số gia đình còn học cùng giờ với con — mỗi người một bàn. Cách này vừa giữ được nhịp cho cả hai vừa tạo không khí chung.
Một điều nên cân nhắc
Nếu bạn còn hai mươi năm làm việc phía trước, bốn năm học là khoản đầu tư có thời gian thu hồi dài — đó không phải lý do để ngần ngại mà là lý do để chọn ngành và chương trình cho thật đúng.
Và nếu hoàn cảnh hiện tại chưa cho phép, việc lùi lại một hai năm để chuẩn bị không phải là từ bỏ. Bắt đầu đúng lúc quan trọng hơn bắt đầu sớm.
Câu hỏi thường gặp
Ngoài ba mươi, bốn mươi học đại học có muộn không?
Câu trả lời phụ thuộc vào mục tiêu chứ không phụ thuộc vào tuổi. Bốn năm sẽ trôi qua dù bạn có học hay không.
Người lớn tuổi có lợi thế gì?
Có bối cảnh để hiểu bài, biết mình cần gì, động lực rõ ràng, kỷ luật đã hình thành, và có sẵn đề tài khoá luận từ công việc.
Rào cản lớn nhất thường là gì?
Yêu cầu ngoại ngữ hoặc tin học nếu là điều kiện tốt nghiệp. Cần kiểm tra ngay từ năm nhất và bắt đầu chuẩn bị sớm.
Mục tiêu nào là vững nhất?
Học để làm tốt hơn việc đang làm, vì bạn hưởng lợi ngay trong quá trình chứ không đợi tới lúc có bằng.
Việc cha mẹ đi học có tác động gì tới con không?
Có. Trẻ thấy cha mẹ ngồi vào bàn học buổi tối sẽ hiểu việc học là chuyện cả đời chứ không chỉ của tuổi đi học.
