Ôn thi khi vừa đi làm: ôn đúng chỗ thay vì ôn nhiều

Sinh viên toàn thời gian có thể ôn hết giáo trình. Bạn thì không — và việc cố làm như họ dẫn tới ôn dàn trải mà không nắm chắc phần nào.

Cách tiếp cận khác: xác định đúng chỗ cần ôn, rồi ôn kỹ những chỗ đó.

Bước 1: biết đề thi hỏi gì

Trước khi mở giáo trình, hãy tìm hiểu:

• Hình thức thi — trắc nghiệm, tự luận, hay bài tập.
• Phạm vi — toàn bộ hay một số chương.
• Có đề thi các năm trước không, hoặc đề mẫu.
• Giảng viên có nhấn mạnh phần nào trong bài giảng không.
• Cấu trúc điểm — phần nào chiếm bao nhiêu.

Thông tin này quyết định toàn bộ kế hoạch ôn của bạn. Hỏi giảng viên, hỏi bạn cùng khoá, hỏi người khoá trước.

Bước 2: đo mình đang ở đâu

Làm một đề thử sớm — không phải để lấy điểm mà để biết mình hổng chỗ nào.

Sau đó phân loại lỗi:

• Sai vì chưa hiểu bản chất — cần học lại phần đó từ đầu.
• Sai vì thiếu luyện tập — cần làm nhiều bài dạng đó.
• Sai vì nhớ nhầm — cần ôn lại có hệ thống.
• Sai vì cẩu thả hoặc thiếu thời gian — cần luyện cách làm bài, không phải học thêm kiến thức.

Bốn loại này cần bốn cách xử lý khác nhau. Nhiều người dành hết thời gian đọc lại giáo trình trong khi vấn đề thực ra thuộc loại thứ tư.

Bước 3: phân bổ theo trọng số

Nếu một chương chiếm phần lớn điểm, nó xứng đáng phần lớn thời gian ôn. Nghe hiển nhiên nhưng nhiều người ôn theo thứ tự chương, dành thời gian đều cho mọi phần.

Cách làm: liệt kê các phần, ghi trọng số ước tính, ghi mức tự tin của bạn với từng phần. Ưu tiên phần trọng số cao mà bạn chưa chắc.

Những cách ôn hiệu quả

Tự kiểm tra thay vì đọc lại. Đọc lại cho cảm giác quen thuộc, và cảm giác đó dễ bị nhầm với hiểu biết. Gấp sách và tự trả lời câu hỏi là cách củng cố trí nhớ hiệu quả hơn nhiều.

Làm đề dưới điều kiện thật. Bấm giờ, không mở tài liệu. Điều này phát hiện ra vấn đề về tốc độ mà việc đọc lại không phát hiện được.

Ôn cách quãng. Xem lại sau một ngày, một tuần, hai tuần. Hiệu quả hơn nhiều so với ôn dồn cùng một lượng thời gian.

Giải thích cho người khác. Nói cho đồng nghiệp, cho người nhà, hoặc nói to một mình. Chỗ bạn ấp úng là chỗ chưa thông.

Làm tóm tắt bằng lời của mình. Không phải chép lại mà là viết ra ý chính theo cách bạn hiểu. Bản tóm tắt đó chính là thứ bạn ôn ở tuần cuối.

Phân bổ theo mức năng lượng

Với người đi làm, không phải giờ nào cũng như nhau:

• Khung giờ tốt nhất: học phần chưa hiểu, làm đề, giải bài khó.
• Khung giờ trung bình: ôn lại phần đã nắm, đọc tóm tắt.
• Khoảng vụn: nghe lại bài giảng, xem lại thẻ ghi nhớ, ôn công thức.

Kế hoạch cho vài tuần cuối

• Ba bốn tuần trước: làm đề thử, xác định lỗ hổng, học lại phần yếu.
• Hai tuần trước: luyện theo dạng bài, làm bài tập nhiều.
• Tuần cuối: làm đề hoàn chỉnh có bấm giờ, ôn tóm tắt, không học cái mới.
• Một hai ngày cuối: ôn nhẹ, ngủ đủ. Học thêm lúc này hiếm khi bù được cái mất đi vì mệt.

Với người đi làm, hãy đẩy toàn bộ kế hoạch này lên sớm hơn một tuần so với dự tính — vì tuần cuối luôn có rủi ro phát sinh việc gấp.

Trước và trong ngày thi

• Ngủ đủ đêm trước quan trọng hơn ôn thêm vài tiếng.
• Với thi trực tuyến: kiểm tra thiết bị và đường truyền từ hôm trước, chuẩn bị phương án dự phòng.
• Với thi tập trung: chuẩn bị giấy tờ từ tối hôm trước, đi sớm.
• Đọc kỹ đề trước khi làm. Nhiều điểm mất vì làm sai yêu cầu chứ không phải không biết.
• Phân bổ thời gian theo điểm. Đừng dồn hết vào câu đầu.

Nếu không kịp ôn hết

Điều này xảy ra với người đi làm. Khi đó:

• Ưu tiên phần trọng số cao nhất.
• Nắm chắc phần cơ bản còn hơn biết mơ hồ mọi phần.
• Đừng bỏ thi. Làm được phần nào tính phần đó, và bạn cũng biết được đề ra sao cho lần sau nếu phải học lại.

Câu hỏi thường gặp