Có bằng rồi thì sao: biến bốn năm thành thứ dùng được

Nhiều người học xong, nhận bằng, rồi mọi thứ tiếp tục như cũ. Bốn năm và một khoản tiền chỉ tạo ra thêm một dòng trong hồ sơ.

Có vài việc nếu làm thì kết quả khác hẳn — và phần lớn trong số đó nên bắt đầu từ trong lúc học chứ không phải sau khi có bằng.

Trong lúc học

Áp dụng ngay vào công việc. Đây là lợi thế lớn nhất của người vừa làm vừa học, và cũng là thứ nhiều người bỏ phí.

Với mỗi học phần, tự hỏi: có gì ở đây dùng được vào việc tôi đang làm? Thử một công cụ, một cách tiếp cận, một khung phân tích. Việc này vừa giúp bạn nhớ lâu vừa tạo kết quả thấy được ở nơi làm việc.

Cho người ở cơ quan biết bạn đang học. Không phải để khoe mà để khi có cơ hội liên quan, người ta nghĩ tới bạn. Nhiều người giữ kín rồi tới lúc tốt nghiệp mới nói — và lỡ mất những cơ hội trong bốn năm đó.

Chọn đề tài khoá luận gắn với công việc. Bạn có sẵn dữ liệu và hiểu bối cảnh, và kết quả có thể trình bày cho lãnh đạo.

Việc hành chính sau khi có bằng

• Cập nhật hồ sơ nhân sự tại cơ quan. Nghe hiển nhiên nhưng nhiều người quên, và tới lúc xét nâng lương hay bổ nhiệm mới phát hiện hồ sơ chưa có.
• Nộp bản sao theo quy định nếu bạn được cơ quan hỗ trợ.
• Làm sẵn vài bản sao công chứng.
• Kiểm tra thông tin trên bằng ngay khi nhận — họ tên, ngày sinh, ngành. Sai sót phát hiện sớm dễ sửa hơn nhiều.

Việc nghề nghiệp trong sáu tháng đầu

Trao đổi với lãnh đạo về vai trò. Nhiều người ngại làm việc này. Cách hiệu quả: đề xuất một việc cụ thể bạn có thể đảm nhận, gắn với những gì bạn học được. Cụ thể luôn thuyết phục hơn chung chung.

Cập nhật hồ sơ nghề nghiệp. Không chỉ thêm dòng bằng cấp mà nêu cả bạn đã học gì và áp dụng được gì. Với nhà tuyển dụng, câu thứ hai có giá trị hơn nhiều.

Nếu định chuyển việc, hãy chuẩn bị trả lời cho câu hỏi bạn học được gì — chứ không chỉ đưa ra tấm bằng.

Kỳ vọng thực tế

Cần nói thẳng: tấm bằng cử nhân hiếm khi tự nó mang lại thăng tiến hay tăng thu nhập.

Nó mở ra khả năng: đủ điều kiện cho một vị trí trước đây bạn không nộp được, có cơ sở để đề xuất một vai trò mới, đủ tiêu chuẩn để thi tuyển vào đâu đó, hoặc đủ điều kiện học lên.

Việc biến khả năng thành kết quả vẫn là việc của bạn, và nó diễn ra trong những tháng sau khi có bằng chứ không phải trong lễ tốt nghiệp.

Với người học để đáp ứng điều kiện

Nếu bạn học vì một vị trí hoặc một kỳ xét cụ thể yêu cầu bằng đại học, hãy kiểm tra lại ngay khi có bằng:

• Tên ngành trên bằng có khớp với yêu cầu không.
• Còn điều kiện nào khác chưa đáp ứng không.
• Thủ tục nộp hồ sơ ra sao và mốc thời gian nào.

Việc này nên làm ngay, vì có những kỳ xét chỉ mở theo đợt.

Nếu định học lên

Kiểm tra sớm yêu cầu đầu vào của các chương trình cao học bạn nhắm tới — về ngành, về kết quả học tập, về ngoại ngữ.

Nếu có yêu cầu về ngoại ngữ, hãy bắt đầu chuẩn bị ngay chứ đừng đợi. Đây là mục cần nhiều thời gian nhất.

Đừng để kiến thức nguội

Kiến thức không dùng sẽ mờ đi nhanh hơn bạn nghĩ. Vài cách giữ:

• Áp dụng một thứ cụ thể vào công việc trong tháng đầu sau khi tốt nghiệp.
• Chia sẻ lại — trình bày một chuyên đề cho đồng nghiệp. Việc phải giải thích cho người khác giữ kiến thức sống hơn mọi cách ôn tập.
• Giữ thói quen đọc trong ngành, mỗi tháng một bài cũng đủ.

Một điều đáng nhớ

Với người đã đi làm, giá trị lớn nhất của việc học đại học thường không phải tấm bằng mà là cách nghĩ thay đổi — bạn nhìn công việc của mình có hệ thống hơn, biết đặt câu hỏi khác, biết tìm thông tin ở đâu.

Thứ đó không nằm trên giấy tờ nào, nhưng nó là thứ ở lại lâu nhất.

Câu hỏi thường gặp